Porównanie systemów utrzymania bydła: stanowiska uwięziowe i systemy wolnostanowiskowe
Praktyczny poradnik
Porównanie systemów utrzymania bydła: stanowiska uwięziowe i systemy wolnostanowiskowe
W oborze uwięziowej każda sztuka bydła stoi na stałym stanowisku. W oborze z boksami legowiskowymi lub oborze wolnostanowiskowej zwierzęta mogą poruszać się swobodnie, ale szczególnego znaczenia nabierają układ miejsc do leżenia, przejść oraz dostęp do paszy i wody. Porównuj więc nie tylko nazwy systemów: sprawdź, co bydło może robić w oborze i jak wygląda codzienna opieka nad nim. W odniesieniu do krów mlecznych EFSA zwraca szczególną uwagę na niekorzystny wpływ stałego utrzymywania na uwięzi na dobrostan.
Spis treści
- Produkty do tego poradnika
- Utrzymanie uwięziowe i wolnostanowiskowe: typ obory, a nie gospodarstwa
- Legowiska, wstawanie i poruszanie się bez przeszkód ze strony innych zwierząt
- Pasza, woda i drogi przemieszczania się: problematyczne miejsca na planie obory
- Sprzątanie, kontrolowanie zwierząt i bezpieczne odseparowanie
- Sprawdzenie lokalnych przepisów o dobrostanie i utrzymaniu zwierząt we właściwych urzędach
Przydatne w tym poradniku
Te produkty są związane z tematami omawianymi w tym poradniku. Sprawdź, jak używać każdego z nich i na co zwrócić uwagę przy wyborze.
Stałe miejsce pojenia
Poidło z pływakiem dla bydła i koni, plastikowe, 6 l – Zar Cudeyo All Animals
To poidło dla bydła podłącza się do dopływu wody; napełnia się ono za pomocą pływaka.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze Sprawdź na planie obory, czy miejsce pojenia pozostaje dostępne, gdy kilka sztuk bydła chce pić jednocześnie.
Miejsce karmienia w oborze
Koryto z naturalnej gumy na karmę i wodę, 32 l – Gobel
Tego koryta o pojemności 32 litrów możesz używać w oborze do podawania paszy i ustawić je w miejscu pasującym do trasy zadawania paszy.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze Podczas karmienia sprawdź, czy koryto nie blokuje przejścia i czy zwierzęta nie tłoczą się przy nim.
Utrzymanie boksów legowiskowych
Zielone plastikowe grabie do paszy, średnica otworu 26 mm
Tymi grabiami do paszy możesz zgarniać luźny materiał, również w boksach legowiskowych.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze Sprawdź, czy masz odpowiedni trzonek i czy możesz nimi łatwo dosięgnąć do boksów legowiskowych.
Utrzymanie uwięziowe i wolnostanowiskowe: typ obory, a nie gospodarstwa
To porównanie dotyczy dorosłego bydła. W oborze uwięziowej zwierzęta są przywiązane na stałych stanowiskach. W oborze z boksami legowiskowymi poruszają się swobodnie i mają osobne boksy do leżenia. W otwartej oborze grupowej, takiej jak obora wolnostanowiskowa ze wspólną przestrzenią do leżenia, zwierzęta korzystają ze wspólnego miejsca do odpoczynku. Rodzaj podłoża i wyposażenie mogą się różnić między oborami. EFSA rozróżnia te systemy utrzymania w swojej opinii dotyczącej krów mlecznych; Wageningen University & Research opisuje oborę wolnostanowiskową ze wspólną przestrzenią do leżenia i różnymi możliwymi rodzajami podłoża.
| Typ obory | Leżenie i ruch | Co sprawdzać codziennie | Na co muszę zwrócić uwagę |
|---|---|---|---|
| Obora uwięziowa | Stałe stanowisko; chodzenie wymaga możliwości wyjścia poza to stanowisko. | Miejsce do leżenia i wstawania, opieka przy każdym stanowisku oraz możliwość ruchu. | … |
| Obora z boksami legowiskowymi | Swobodne poruszanie się między osobnymi boksami legowiskowymi a miejscami karmienia. | Korzystanie z boksów legowiskowych, stan podłogi w ciągach komunikacyjnych i przejść. | … |
| Otwarta obora grupowa | Swobodne poruszanie się i leżenie we wspólnej przestrzeni. | Stan podłoża w miejscu do leżenia, spokój w grupie i dostępność wyposażenia. | … |
Czy intensywny chów bydła oznacza to samo co utrzymanie uwięziowe?
Nie. Te określenia nie opisują tego samego. Porównując obory, zapytaj konkretnie, gdzie zwierzęta leżą, czy mogą swobodnie chodzić i jak mają dostęp do paszy i wody. Wielkość gospodarstwa tego nie pokazuje.
Legowiska, wstawanie i poruszanie się bez przeszkód ze strony innych zwierząt
Najpierw przyjrzyj się zwierzętom. Czy mogą się położyć i wstać bez widocznych trudności? Czy bydło poruszające się swobodnie może się mijać i dotrzeć do spokojnego miejsca do leżenia? Przy stałym stanowisku sprawdź, ile miejsca zwierzę wykorzystuje podczas wstawania. Przy boksie legowiskowym zwróć uwagę na kontakt z przegrodami, a we wspólnej przestrzeni do leżenia sprawdź, czy inne zwierzęta nie zakłócają odpoczynku. Opinia EFSA dotycząca krów mlecznych pokazuje, dlaczego ruch, odpoczynek i konstrukcja miejsca do leżenia wymagają osobnej uwagi. Ocena konkretnej obory nie wynika wyłącznie z jej typu.
- Leżenie: czy zwierzęta pozostają na stojąco w miejscu, w którym można oczekiwać, że będą odpoczywać?
- Wstawanie: czy widzisz powtarzające się próby wstania albo kontakt z elementami wyposażenia?
- Chodzenie: gdzie zwierzęta muszą czekać, zawracać lub ustępować sobie drogi?
- Odpoczynek: których miejsc zwierzęta unikają lub przez które stale przechodzą inne zwierzęta?
Jeśli zauważysz coś niepokojącego, zapisz miejsce i moment obserwacji. Pozwoli to odróżnić problem jednego legowiska od zatłoczenia na drodze przemieszczania się zwierząt. Zgodnie z ogólnymi niderlandzkimi przepisami dotyczącymi utrzymania zwierząt zwierzęta muszą mieć wystarczającą swobodę ruchu, a wyposażenie nie może powodować obrażeń.
Pasza, woda i drogi przemieszczania się: problematyczne miejsca na planie obory
Naszkicuj miejsca do leżenia, miejsca karmienia, punkty pojenia, drzwi i przejścia. Następnie zaznacz, którędy przemieszczają się zwierzęta i którędy musisz przechodzić podczas karmienia, kontroli i sprzątania. Zrób to również dla obory uwięziowej: przy każdym stałym stanowisku sprawdź, czy pasza i woda są dostępne. W odniesieniu do zwierząt gospodarskich RVO wymaga, aby urządzenia do karmienia i pojenia zapobiegały zanieczyszczeniu oraz rywalizacji i aby wszystkie zwierzęta miały wystarczającą możliwość jedzenia i picia.
- Zaznacz dostęp. Czy zwierzę może dotrzeć do paszy i wody, gdy są tam także inne zwierzęta?
- Zakreśl miejsca przecięcia tras. Gdzie spotykają się trasy zwierząt, opiekunów oraz osób lub sprzętu używanego do sprzątania?
- Znajdź miejsca bez drogi wyjścia. Czy zwierzę może ustąpić, jeśli inne zablokuje mu drogę?
- Porównaj plan z użytkowaniem obory. Podczas karmienia i pojenia sprawdź, czy zaznaczone miejsca rzeczywiście powodują trudności.
Najpierw zanotuj, co widzisz. Przeniesienie elementu wyposażenia może też stworzyć nowe miejsce przecięcia tras albo miejsce trudne do utrzymania w czystości.
Sprzątanie, kontrolowanie zwierząt i bezpieczne odseparowanie
Porównuj nakład pracy przy poszczególnych czynnościach, zamiast posługiwać się ogólną etykietą, taką jak „mało pracochłonna”. Przy stałych stanowiskach wiesz, gdzie znaleźć każde zwierzę, ale każde stanowisko wymaga uwagi. Przy zwierzętach poruszających się swobodnie musisz mieć możliwość obserwowania, co robi każde z nich, i w razie potrzeby odłączenia go od grupy. Podczas obchodu obory zadaj sobie następujące pytania:
| Czynność | Pytanie | Moje ustalenia |
|---|---|---|
| Utrzymanie miejsc do leżenia | Które miejsca pozostają brudne i czy masz do nich dobry dostęp? | … |
| Obserwacja zwierząt | Czy możesz zobaczyć, jak każde zwierzę odpoczywa, porusza się i dociera do paszy lub wody? | … |
| Odseparowanie | Czy istnieje droga do odpowiedniego oddzielnego pomieszczenia, którą można przeprowadzić zwierzę bez postawienia go lub opiekuna w sytuacji bez wyjścia? | … |
| Kontrola wyposażenia | Czy punkty pojenia, oświetlenie i używane systemy są dostępne do kontroli? | … |
Według RVO w odniesieniu do zwierząt gospodarskich obowiązują także wymogi dotyczące kontroli zwierząt i urządzeń. Zwierzętom chorym lub rannym należy niezwłocznie zapewnić opiekę i, jeśli jest to konieczne, odseparować je w odpowiednim pomieszczeniu z suchą ściółką. Jeżeli opieka nie poprawia ich stanu, skontaktuj się z lekarzem weterynarii. Przed wprowadzeniem zmian w oborze zastanów się, jak bezpiecznie odseparować sztukę bydła; możliwość swobodnego chodzenia nie sprawia, że jest to automatycznie łatwe.
Sprawdzenie lokalnych przepisów o dobrostanie i utrzymaniu zwierząt we właściwych urzędach
Oddzielnie sprawdź przepisy dotyczące dobrostanu zwierząt i plany dotyczące obory. NVWA wskazuje, że niderlandzkie przepisy dotyczące dobrostanu bydła zawarte są w Wet dieren, Besluit houders van dieren i Regeling houders van dieren. RVO objaśnia wymogi dotyczące między innymi opieki, utrzymania, paszy i wody. To porównanie dotyczy dorosłych zwierząt: w przypadku cieląt obowiązują dodatkowe przepisy. Cieląt nie wolno utrzymywać na uwięzi, z wyjątkiem tymczasowego wiązania podczas podawania mleka lub preparatu mlekozastępczego na warunkach określonych przez RVO.
Rząd Niderlandów poinformował 11 września 2026 roku, że parlamentowi przedłożono propozycję ograniczenia wiązania krów. Ta informacja nie oznacza, że 5 października 2026 roku obowiązywał już ogólny zakaz. Pierwsze przepisy są spodziewane od 2028 roku; data wejścia w życie różni się w zależności od rozwiązania. Przed inwestycją lub zmianą w oborze sprawdź aktualny stan przepisów.
W przypadku budowy nowej obory lub rozbudowy mogą ponadto obowiązywać przepisy zależne od lokalizacji. Informatiepunt Leefomgeving opisuje rolę gminnego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisów prowincji w lokalizacji gospodarstw hodowlanych. Omów konkretny plan z gminą, a nierozstrzygnięte kwestie techniczne zleć do oceny specjaliście od budynków dla bydła.
Co sprawdzić w oborze przed zmianą systemu utrzymania?
Zestaw swoje notatki: gdzie zwierzęta mogą spokojnie leżeć i się poruszać, gdzie mają dostęp do paszy i wody oraz co zmieni się w zakresie kontroli, sprzątania i odseparowania? Dodaj do tego przepisy dotyczące Twoich zwierząt i lokalizacji. W ten sposób porównasz dwie możliwe do zastosowania sytuacje, a nie tylko dwie nazwy typów obór.