Oglądanie zębów owcy: co można zauważyć i kiedy szukać pomocy?
Praktyczny poradnik
Oglądanie zębów owcy: co można zauważyć i kiedy szukać pomocy?
Zęby owcy dają wskazówki co do jej wieku, zwłaszcza gdy przednie zęby jeszcze się wymieniają. Nie pozwalają jednak określić dokładnego wieku ani stanu zdrowia całego pyska. Jeśli niepokoi Cię stan uzębienia, obserwuj również, jak owca je. Czy je wyraźnie mniej, czy pokarm wypada jej z pyska albo czy zwierzę chudnie? Jeśli tak, skontaktuj się z weterynarzem. New Mexico State University, NADIS i LICG opisują te ograniczenia i objawy.
Spis treści
Co zęby mówią o wieku owcy i jej sposobie jedzenia?
Z przodu górnej szczęki owca ma poduszkę zębową zamiast siekaczy. Zęby z przodu żuchwy pomagają jej skubać trawę. Dalej w głębi pyska znajdują się zęby, które rozdrabniają pokarm. Widoczny rząd przednich zębów nie mówi więc nic o stanie zębów trzonowych. New Mexico State University opisuje budowę uzębienia, a NADIS wyjaśnia, dlaczego zęby trzonowe również są ważne podczas żucia.
U młodych owiec wymiana przednich zębów daje ogólną wskazówkę co do wieku. W codziennej opiece ważne jest także to, czy owca pobiera pokarm, żuje i przeżuwa go tak jak zwykle. Nietypowy sposób jedzenia lub chudnięcie wymaga uwagi, nawet jeśli przednie zęby wyglądają normalnie. Wyjaśniają to New Mexico State University i LICG.
Co można spokojnie zaobserwować, oglądając zęby?
Zacznij od obserwacji owcy podczas wypasu lub jedzenia innego pokarmu. Czy pobiera pokarm? Czy żuje inaczej niż zwykle albo czy wypadają jej z pyska kęsy przeżutego pokarmu? Obejrzyj też z zewnątrz wargi, kąciki pyska i żuchwę. Ślinienie się, ranki lub obrzęk to przydatne obserwacje, które warto przekazać, ale nie wskazują ich przyczyny. NADIS i University of Maine Cooperative Extension wymieniają takie objawy.
Jeśli umiesz spokojnie obchodzić się z owcami i zwierzę na to pozwala, możesz krótko obejrzeć przednie zęby. Możesz na przykład zauważyć mniejsze zęby mleczne, szersze zęby stałe lub wyraźne luki. Jeśli nie da się tego zrobić spokojnie, zrezygnuj. Nie wkładaj palców w głąb pyska, żeby samodzielnie zbadać zęby trzonowe: możesz się zranić. Do zbadania zębów trzonowych potrzebna jest pomoc specjalisty. New Mexico State University pokazuje różnice między zębami mlecznymi a stałymi, a University of Maine Cooperative Extension ostrzega przed urazami podczas badania w głębi pyska.
Dlaczego wymiana i ścieranie zębów nie pozwalają określić dokładnego wieku?
Stałe przednie zęby zastępują mleczne parami, od środka ku bokom. Wymiana ta zwykle zachodzi w pierwszych latach życia. Jej termin może się różnić między owcami, między innymi ze względu na rasę, żywienie i środowisko. Gdy obecne są już wszystkie cztery pary stałych przednich zębów, na podstawie ich wymiany nie można ustalić, jak dawno owca się urodziła. New Mexico State University opisuje ten przebieg i jego zmienność.
Również starcie i utrata zębów nie pozwalają wiarygodnie określić daty urodzenia. Stopień ścierania się zębów zależy między innymi od warunków, w jakich zwierzę się pasie. Jeśli wiek jest Ci potrzebny do podjęcia decyzji, skorzystaj ze znanych danych o urodzeniu, a uzębienie traktuj jako dodatkową wskazówkę. New Mexico State University omawia ograniczenia szacowania wieku na podstawie starcia zębów.
Jakie zmiany w jedzeniu, zachowaniu i uzębieniu warto zanotować?
Opisz, co zmieniło się u tej owcy, kiedy zauważyłeś to po raz pierwszy i czy zmiana się nasila. Dzięki temu weterynarz będzie mógł lepiej odnieść się do Twoich obserwacji. Poniższe kwestie odpowiadają objawom opisanym przez NADIS, University of Maine Cooperative Extension i LICG.
| Na co zwrócić uwagę? | Co zanotować? |
|---|---|
| Pobieranie pokarmu | Jaki pokarm podajesz? Czy owca zaczyna jeść, kończy wcześniej czy zostawia pokarm? |
| Żucie | Czy z pyska wypadają kawałki lub kęsy pokarmu? Czy zwierzę żuje inaczej niż zwykle? |
| Pysk i żuchwa | Czy widzisz ślinienie się, ranki, obrzęk lub brak przedniego zęba? Po której stronie? |
| Zachowanie i kondycja | Czy zwierzę jest spokojniejsze, odłącza się od innych lub wyraźnie chudnie? Od kiedy? |
Zdjęcie zmiany widocznej z zewnątrz może pomóc w wyjaśnieniu Twoich obserwacji. Zdjęcie nie zastępuje zbadania owcy.
Kiedy zwrócić się do weterynarza lub doświadczonej osoby?
Zadzwoń do weterynarza, jeśli owca nie je lub je wyraźnie mniej, pokarm wypada jej z pyska, ślini się, ma obrzęk żuchwy, chudnie albo wygląda na chorą. Jeśli zwierzę nie chce jeść, nie czekaj z telefonem, aż samodzielnie obejrzysz jego zęby. Takie zmiany mogą mieć różne przyczyny. LICG zaleca powiadomienie weterynarza przy podejrzeniu choroby, a NADIS opisuje objawy, które mogą występować przy problemach z zębami.
Jeśli widzisz ranki lub strupki wokół pyska, nie dotykaj tych miejsc bez potrzeby i omów je z weterynarzem. Samego wyglądu nie wystarczy do ustalenia przyczyny; niektóre choroby występujące w okolicy pyska owiec mogą przenosić się także na ludzi. LICG i University of Maine Cooperative Extension zwracają uwagę na to ryzyko.
Jeśli owca poza tym je jak zwykle, a chcesz jedynie w przybliżeniu oszacować jej wiek, doświadczony hodowca owiec lub weterynarz może pomóc Ci obejrzeć przednie zęby. Dolegliwości lub możliwe nieprawidłowości dotyczące zębów trzonowych powinien ocenić weterynarz.