Praktyczny poradnik

Obserwacja i pielęgnacja koźląt po urodzeniu

Po porodzie najpierw sprawdź, czy koza matka i każde koźlę mają suche miejsce do leżenia oraz czy koźlęta oddychają prawidłowo. Następnie sprawdź u każdego koźlęcia, czy dociera do wymienia lub ustalonego miejsca pojenia i czy rzeczywiście widzisz, jak pije. Koźlę jest słabe, nie oddycha prawidłowo lub nie masz pewności, czy pobrało siarę? Zadzwoń do weterynarza zamiast czekać do następnej kontroli.

Przeczytaj poradnik ↓Spis treści

Przydatne w tym poradniku

Te produkty są związane z tematami omawianymi w tym poradniku. Sprawdź, jak używać każdego z nich i na co zwrócić uwagę przy wyborze.

Tymczasowe oznaczanie koźląt

Zielony marker obrotowy – Raidex

Zielonym pisakiem do znakowania możesz oznaczyć koźlęta tak, by rozpoznawać je podczas kontroli i prowadzić obserwacje osobno dla każdego z nich.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze Zapisz, co oznacza znak, a później powiąż dane z urzędowym kodem identyfikacyjnym.

€2,25

Zobacz produkt →

Usuwanie mokrej ściółki

Szpadel z tworzywa sztucznego bez trzonka, czarny – Vplast

Ta plastikowa łopata przydaje się przy wymianie mokrej lub mocno zabrudzonej ściółki w budynku dla zwierząt.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze Łopata jest dostarczana bez trzonka; sprawdź, czy masz pasujący trzonek.

€13,50

Zobacz produkt →

Spokój, suche miejsce do leżenia i dostęp dla kozy matki

Zapewnij czystą, suchą ściółkę i wymień mokrą lub mocno zabrudzoną. Zapewnij kozie matce dostęp do czystej wody pitnej. Jeśli koźlęta pozostają przy niej, najpierw obserwuj z odległości, czy nawiązuje z nimi kontakt i czy każde koźlę może do niej dotrzeć. Dzięki temu możesz śledzić ich zachowanie bez ciągłego przerywania kontaktu. Dla młodych zwierząt suche miejsce jest szczególnie ważne podczas chłodu. NVWA udziela wskazówek dotyczących ochrony przed zimnem; NC State Extension opisuje obserwację z odległości.

Czy zgodnie z ustalonym planem chowu koźlęta przebywają osobno? Sprawdź wtedy ich własne miejsce do leżenia i pojenia. Nie zakładaj, że piły od matki, jeśli nie przebywały razem z nią. MSD Veterinary Manual opisuje oba sposoby opieki.

Obserwacja kozy matki i każdego koźlęcia osobno oraz zapisywanie objawów

Sprawdź, czy koza matka jest czujna, chce jeść i pozostaje przy koźlętach, jeśli są trzymane razem z nią. Zwróć uwagę na nietypową wydzielinę i zanotuj, czy widziałeś łożysko. U każdego koźlęcia osobno obserwuj oddech, aktywność oraz to, czy dociera do wymienia lub miejsca pojenia. To, że jedno koźlę pije, nie mówi jeszcze nic o tym, co pobrały pozostałe. Te kwestie odpowiadają wskazówkom dotyczącym obserwacji NC State Extension oraz wskazówkom dotyczącym kozy matki w MSD Veterinary Manual.

Karta obserwacji matki i każdego koźlęcia

W swoich notatkach nadaj każdemu koźlęciu łatwe do rozpoznania oznaczenie tymczasowe, dopóki nie będziesz mógł dodać urzędowego kodu identyfikacyjnego. Jeśli nie zaobserwowałeś picia, wpisz „nie zaobserwowano”. Każdą nową obserwację zapisuj w nowym wierszu.

Rozmawiałeś z weterynarzem? Zapisz, kiedy dzwoniłeś, jakie informacje przekazałeś, jaką poradę otrzymałeś i kiedy trzeba ponownie się skonsultować. Dzięki temu następnej kontroli może dokonać także ktoś inny.

Uzgodnienie z weterynarzem planu żywienia, podawania siary i dalszej opieki

Siara, zwana też colostrum, to pierwsze mleko. Dostarcza nowo narodzonemu koźlęciu przeciwciał. Ważne jest jej wczesne pobranie, ponieważ po urodzeniu zmniejsza się wchłanianie tych przeciwciał przez jelita. Sam widok koźlęcia przy wymieniu nie dowodzi jeszcze, ile siary pobrało. Gezondheidsdienst voor Dieren wyjaśnia znaczenie siary i prowadzenia zapisów.

Ustal z weterynarzem, jak monitorować pobieranie siary przez każde koźlę i do kogo dzwonić, jeśli nie zaobserwowałeś picia albo koźlę nie może dobrze dotrzeć do miejsca pojenia. Jeśli zaobserwujesz picie, zanotuj godzinę. Jeśli koźlę otrzymuje pokarm według osobnego planu, zapisz, co podano zgodnie z tym planem i kiedy. Ewentualne dodatkowe karmienie i pielęgnację pępka również dostosuj do tego planu; w razie wątpliwości nie wybieraj samodzielnie preparatu ani sposobu jego podania. Gezondheidsdienst voor Dieren zaleca ustalenie zasad dotyczących siary i zapisywanie danych o jej pobieraniu.

Zapisywanie danych o porodzie, obserwacji i identyfikacji oraz sprawdzanie lokalnych obowiązków

Zapisz datę urodzenia, dane kozy matki, liczbę koźląt, a dla każdego koźlęcia jego oznaczenie tymczasowe, płeć i obserwacje. Później dodaj urzędowy kod identyfikacyjny do danych tego samego koźlęcia. Ewentualne martwe urodzenie odnotuj osobno. Do urzędowego zgłoszenia w Holandii potrzebne są między innymi UBN, kod identyfikacyjny i data. RVO opisuje wymagane dane i zgłoszenia.

Jaki termin obowiązuje w Holandii? Jeśli w gospodarstwie produkującym mleko kozie w dowolnym momencie roku znajduje się 50 kóz mlecznych lub więcej, urodzenie trzeba zgłosić w ciągu 7 dni kalendarzowych. W przypadku pozostałych kóz obowiązuje termin 6 miesięcy. Jeśli koźlę wcześniej opuszcza gospodarstwo lub przemieszcza się po drodze publicznej, urodzenie musi zostać zgłoszone przed takim przemieszczeniem. RVO podaje te same terminy dla oznakowania i wymaga oznakowania przed wcześniejszym przemieszczeniem. Kozy muszą mieć dwa zatwierdzone środki identyfikacji, z których co najmniej jeden jest elektroniczny. Sprawdź obowiązujące zasady na stronach RVO dotyczącej zgłaszania i RVO dotyczącej oznakowania.

W gospodarstwie produkującym mleko kozie, do którego ma zastosowanie próg 50 kóz mlecznych, martwo urodzone koźlęta również trzeba zgłosić w ciągu 7 dni kalendarzowych. Dlatego w razie martwego urodzenia zanotuj dane, których RVO wymaga do zgłoszenia. RVO wyjaśnia ten obowiązek zgłoszenia.

Co zapisać dla każdego nowo narodzonego koźlęcia?

Przechowuj oznaczenie tymczasowe razem z później nadanym urzędowym kodem identyfikacyjnym. Przy każdej kontroli dodawaj godzinę, opis zachowania, informacje o zaobserwowanym piciu i ewentualnym żywieniu zgodnie z planem opieki. Rób to także w przypadku koźlęcia płci męskiej. Dzięki temu podczas konsultacji dokładnie wskażesz, o które koźlę chodzi i co udało ci się zaobserwować, a czego nie.

Niepokojące objawy u matki lub koźląt: kiedy dzwonić do weterynarza

Natychmiast zadzwoń do weterynarza, jeśli koźlę nie oddycha prawidłowo, prawie nie reaguje, nie wstaje lub jest wyraźnie osłabione. Zadzwoń też od razu, jeśli koźlę nie może dobrze dotrzeć do miejsca pojenia i nadal nie wiadomo, czy pobrało siarę. Mokre, zimne i apatyczne koźlę również wymaga szybkiej oceny. Zmniejszona aktywność i brak picia są opisywane jako sygnały ostrzegawcze; NVWA wymienia apatię jako oznakę silnego stresu związanego z zimnem. Zapoznaj się ze wskazówkami dotyczącymi obserwacji NC State Extension oraz objawami wymienionymi przez NVWA.

Zadzwoń także, jeśli koza matka staje się bardzo ospała, nie chce jeść lub ma wydzielinę o nieprzyjemnym zapachu. Jeśli łożysko nie zostało wydalone zgodnie z tym, co omówiono z weterynarzem, skonsultuj to z nim; nie ciągnij za łożysko. Podczas rozmowy podaj, kiedy nastąpił poród, którego zwierzęcia dotyczy problem i jakie zmiany zanotowałeś. MSD Veterinary Manual opisuje te objawy i ostrzega przed usuwaniem łożyska na siłę.

Kiedy skonsultować się w sprawie koźlęcia, które reaguje inaczej niż pozostałe?

Sprawdź wcześniejsze notatki: czy to koźlę stało się mniej aktywne, nie dociera do miejsca pojenia lub jeszcze nie widziałeś, jak pije? Skontaktuj się z weterynarzem, zwłaszcza jeśli zauważysz też osłabienie, wychłodzenie lub nietypowy oddech. Przekaż obserwacje dotyczące tego koźlęcia, nawet jeśli pozostałe są żywotne.